Nieuwe raadsleden maken kennis met de GMR

Op vrijdag 8 mei zijn de nieuwe raden uitgenodigd om op het regiokantoor in Arnhem kennis te maken met de Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen (GMR). De belangstelling is groot. De sfeer is al tijdens de inloop van raadsleden ontspannen. Door de gebiedskaarten op de tafels gaan de gesprekken al snel over de inhoud. Naast kennismaken is aan de raden gevraagd om voor de komende raadsperiode leden af te vaardigen voor de regionale agendacommissie (RAC). Het enthousiaste vraaggesprek met leden van de vorige raadsperiode geeft inzicht in de rol en werkzijde van de RAC.

Opening

Hubert Bruls, burgemeester van Nijmegen en voorzitter van de GMR opent de bijeenkomst met een welkom aan een groot aantal nieuwe raadsleden en raadsleden die de afgelopen vijf jaar betrokken waren bij de RAC. De middag bestaat uit een plenair programma met bijdragen van Harriët Tiemens, directeur van de GMR, Jan van Dellen, directeur van The Economic Board Regio Arnhem Nijmegen (TEB) en een vraaggesprek met drie raadsleden die hun gemeente de afgelopen vijf jaar in de RAC vertegenwoordigden.

Kennismaken met de GMR

Met een video en in cijfers geeft Harriët Tiemens een goed beeld van de regio Arnhem Nijmegen. Vanuit deze context loopt Harriët Tiemens langs de vijf regionale opgaven van de GMR.

• Circulariteit, klimaat en energie;

• Ruimte en woningbouw;

• Natuur, landschap, recreatie en cultuur;

• Economie;

• Mobiliteit en bereikbaarheid.

Afgelopen vijf jaar is er veel regionaal beleid ontwikkeld. Met het Rijk zijn vergaande afspraken gemaakt over de uitvoering van de woningbouwopgave in samenhang met wat daarbij komt kijken. Om de bouw van nieuwe woningen te versnellen zijn woondeals overeengekomen. Voor de GMR is ambitie 60.000 woningen erbij tot 2040. Samen met de regio Foodvalley gaat het om 100.000 woningen, tien procent van de landelijke doelstelling.

Bij de ruimtelijke opgave en woningbouw ligt de samenhang met de opgave Economie vanwege de werkgelegenheid voor de hand. Ruimtelijk sluit het programma werklocaties van provincie Geldeland hierop aan. Waar in de regio kunnen de werklocaties en bedrijventerreinen uitbreiden en waar niet.

Naast groei is ruimte nodig voor natuur, landschap, recreatie en cultuur. De ondertitel “Meer landschap, meer stad” van de Verstedelijkingsstrategie verwijst naar de balans die nodig is om de regio aantrekkelijk een leefbaar te houden. De Uitvoeringsagenda groen-blauw raamwerk en landelijk gebied is een speerpunt.

Bij de opgave Mobiliteit en bereikbaarheid richt de GMR zich naast de benodigde voorzieningen en infrastructuur op duurzame mobiliteit en gedrag.

Voor de 17 gemeenten verzorgt de GMR de coördinatie van de Regionale Energiestrategie (RES). De aandacht gaat over meer dan de vraag waar het opwekken van duurzame energie mogelijk is. Netcongestie en de bijdrage van andere energiebronnen worden voor de regio integraal meegenomen in het energiesysteem van de toekomst.

NOVEX-ontwikkelperspectief

Het ruimtelijke programma van de Verstedelijkingsstrategie in samenhang met de andere opgaven is opgenomen in een NOVEX-ontwikkelperspectief met het Rijk. Met provincie Gelderland is een regioarrangement overeengekomen. De afspraken zijn opgenomen in de Regionale agenda 2025 – 2028 van de GMR. Hierin komen onder andere de woondeal, het regionaal mobiliteitsplan, het groen-blauw raamwerk, de regionale energiestrategie en het programma werklocaties samen.

In de nieuwe raadsperiode gaan we met elkaar toewerken naar een regionale investeringsagenda. Harriët Tiemens noemt dit de schaalsprong die nodig is voor de realisatie van 60.000 nieuwe woningen in combinatie met de andere uitvoeringsprogramma’s die hiermee verbonden zijn.

De rol van het bedrijfsleven

Jan van Dellen vertelt dat TEB staat voor de samenwerking van overheid, bedrijfsleven en onderwijs. Een belangrijk doel van TEB is het betrekken van het bedrijfsleven bij de regionale investeringsagenda. Er doen nu 50 bedrijven mee. TEB wil het aantal deelnemende bedrijven uitbreiden en de komende tien jaar groeien naar een bijdrage vanuit het bedrijfsleven van 200 miljoen euro.

Jan van Dellen benoemt twee grote uitdagingen voor de regio. In de eerste plaats de positie van de topsectoren. Daarvan is het belang voor de concurrentiepositie van Europa benoemd in de rapporten Draghi en Wennink. Dit gaat ook over de topsectoren in onze regio: energie, gezondheid en high tech. De tweede uitdaging gaat over de relatief slechte positie van de regio als het gaat om brede welvaart. TEB heeft de aanpak van deze uitdagingen vertaald in vijf thema’s met concrete uitvoeringsprogramma’s.

Vraaggesprek als hoogtepunt in de week van Bruls

Met het vraaggesprek met drie oud-leden van de RAC brengt Hubert Bruls het middagprogramma terug bij de rol van de gemeenteraden en de RAC.

Als eerste krijgt Caroline de Greef, raadslid van de gemeente Berg en Dal, de vraag waarom zij destijds lid is geworden van de RAC. Caroline was toen betrokken bij de RES. Deze achtergrond wekte haar interesse in de verdere ontwikkeling van de regionale samenwerking. Hoewel zij voor de inhoud ging, constateert zij nu met een lach hoe belangrijk de procesmatige kant van de GMR is.

Loes Hupkes is raadslid van de gemeente Rozendaal. In haar gemeente speelde destijds de vraag of Rozendaal wel zou moeten aanhaken bij de GMR. Loes was toen geen voorstander, maar wilde er eerst meer van weten. Nu is zij een stuk positiever. Rozendaal is een kleine gemeente en heeft de GMR nodig om invulling te geven aan onder andere de RES en het vraagstuk van huisvesting.

Henk Mulder, raadslid van de gemeente Overbetuwe gelooft in het bundelen van krachten. Hij is lid van de RAC omdat zijn gemeente in het middengebied  tussen Arnhem en Nijmegen in ligt. De uitbreiding van beide steden vindt dichtbij plaats.

Hoe werkt het in de praktijk

Loes nam met haar collega raadslid deel aan iedere vergadering van de RAC. Vooraf bespreek je samen de onderwerpen en neem je kennis van wat er op de raden afkomt. Daarbij is het belangrijk om te weten wat de GMR van de raden verwacht, een zienswijze of een besluit. Vervolgens denk je na over de vraag wat de eigen raad daarvoor nodig heeft.

Henk heeft de werkwijze de afgelopen jaren zien veranderen. De samenhang en efficiëntie is verbeterd. Het centrale inzicht in wat eraan komt en wat er van de raden wordt verwacht zorgt voor betere besluitvorming.

Vanuit de zaal komt de vraag hoe twee afgevaardigden de belangen van een gemeente en van de andere raadsleden voldoende borgen. Caroline vertelt dat dit moest groeien. Naast bijeenkomsten en persoonlijk contact met raadsleden is de ambtenaar die de GMR in de portefeuille heeft een belangrijke spil. Daarnaast wordt regelmatig met het college afgestemd.

Vanuit de zaal wordt gevraagd naar de positie en mogelijkheden van de GMR tussen de  gemeenten, de provincie en het Rijk. Hubert Bruls is hier duidelijk over. De GMR houdt zich bezig met onderwerpen die tot de taken van de gemeente behoren. Hij benadrukt dat de GMR een vrijwillige samenwerking is van 17 gemeenten vanuit de wens en noodzaak om samen te werken.

Vanuit de zaal krijgt Hubert Bruls een compliment voor zijn verve en strijdvaardigheid. Op zijn beurt dankt de voorzitter de raadsleden voor de komst, interesse en de betrokkenheid die hij ervaart. De zaal antwoord met een enthousiast applaus.