• RES
  • Netcongestie

Netcongestie

We zitten in de regio midden in de energietransitie: van fossiele brandstoffen naar duurzame energie en van centrale opwekking naar een steeds decentraler energiesysteem. Deze ontwikkeling brengt grote uitdagingen voor de elektriciteitsinfrastructuur met zich mee.

Op dinsdag 21 april 2026 werd bekend dat een brede aansluitstop op het elektriciteitsnet in Gelderland voorlopig is voorkomen. Door het gebied op te delen in afzonderlijke congestiegebieden blijft er vooralsnog ruimte om delen van de woningbouw en andere maatschappelijke ontwikkelingen door te laten gaan. Tegelijkertijd blijft de situatie kwetsbaar en is verdere actie noodzakelijk om in de toekomst een brede aansluitstop te voorkomen.

Wat is netcongestie?

Door de groei van het elektriciteitsverbruik, bijvoorbeeld door elektrische apparaten en laadpalen, en het toenemende aantal kleinverbruikersaansluitingen raakt het net steeds vaker overbelast. Daardoor ontstaat op veel plekken een tekort aan transportcapaciteit, ook wel netcongestie genoemd. 

De netproblematiek vraagt om een gezamenlijke aanpak. Netbeheerders, overheden en gebruikers moeten samenwerken om overbelasting van het elektriciteitsnet te beperken en de energietransitie mogelijk te maken.

De stand van zaken

In de regio FGU (Flevoland, Gelderland en Utrecht) staat het elektriciteitsnet steeds meer onder druk. Uit recente analyses blijkt dat het net in deze regio zijn grenzen bereikt. Door de groei van het elektriciteitsverbruik hebben de geplande maatregelen onvoldoende effect. Zonder aanvullende maatregelen dreigt daarom op korte termijn een aansluitstop voor kleinverbruikers.

Wanneer er geen extra maatregelen worden genomen, kunnen nieuwe aansluitingen niet meer worden gerealiseerd. Om dit te voorkomen is circa 300 MW aan aanvullende maatregelen nodig: ongeveer 40 MW via congestiemaatregelen en 260 MW via batterijopslag. Tot nu toe is slechts een klein deel hiervan gerealiseerd.

TenneT en Liander willen samen met gemeenten en andere betrokken partijen werken aan:

  • Aanwijzen van focusgebieden,
  • Stimuleren van flexibel energiegebruik,
  • Versnellen van netbewuste nieuwbouw en batterijopslag.

Daarnaast wordt gewerkt aan het opknippen van het elektriciteitsnet in deelnetten, wat naar verwachting rond 2033 een deel van de congestieproblematiek zal oplossen. 

 

Tijdlijn
In februari 2026 waarschuwde TenneT voor een mogelijke volledige aansluitstop in Gelderland, Utrecht en Flevoland, dit was eerder dan verwacht. Provinciale Staten kwamen daarop bijeen voor een extra vergadering en riepen op tot aanvullende maatregelen.

Tegelijkertijd is een nieuw ACM-prioriteringskader in werking getreden dat bepaalt wie er voorrang krijgt op het net.

  • Vanaf 1 januari 2026 geldt het kader voor grootverbruikers. Maatschappelijke functies zoals zorg, drinkwater en scholen krijgen voorrang. MKB-bedrijven en publieke laadpalen vallen buiten de prioriteit.
  • Vanaf 1 juli 2026 vervalt de beschermde positie van kleinverbruikers. Ook huishoudens en kleine bedrijven kunnen dan op een wachtlijst terechtkomen.

De GMR werkt samen met gemeenten, provincie en netbeheerders aan oplossingen. Zowel voor de korte termijn via het Actieplan Netcongestie als voor de langere termijn via het Regionaal Uitvoeringsplan Energiesysteem.

Prioriteringskader

Om schaarse ruimte in het stroomnet te verdelen, gelden er nieuwe landelijke regels van toezichthouder ACM. Deze verandering zorgt ervoor dat maatschappelijk vitale functies voorrang krijgen binnen de schaarse ruimte. Aan de hand van dit vernieuwde prioriteringskader gaan de netbeheerders tussen 1 juli 2026 en 1 januari 2027 de ruimte op het net verdelen. Aanvragen die volgens dat kader géén prioriteit hebben, zoals het midden- en kleinbedrijf (mkb) en laadpalen, komen op een wachtlijst. Indien er nog ruimte beschikbaar is, nadat de prioritaire aanvragen zijn gehonoreerd, wordt die ruimte vanaf 1 januari 2027 over de partijen zonder prioriteit verdeeld, op volgorde van aanvraagdatum. 

Gemeenten en provincies hebben de mogelijkheid voor 'eerder aanvragen' in het planproces voor transportcapaciteit bij woningbouw en scholen tot maximaal 10 jaar vooruit in het bouwproces in te dienen, zodat deze projecten niet onnodig vertragen. 

Netcongestie voor gemeenten

Als gemeente maak je keuzes over woningbouw, bedrijventerreinen en duurzame energie. Die keuzes hebben direct invloed op het stroomnet. Op deze pagina vind je informatie over netcongestie en wat je als gemeente kunt doen.

Gemeenten kunnen op verschillende manieren bijdragen:

Gedragsverandering stimuleren
Campagnes voor bewoners en bedrijven om flexibeler met stroomverbruik om te gaan. Zie ook Netcongestie voor inwoners.

Ruimtelijke planning

Het faciliteren van locaties voor batterijen en warmtenetten. Wanneer je als gemeente aan hulp wil bij het inpassen grote energie-infrastructuurprojecten in de ruimtelijke planning, kan je hulp krijgen van de expertpool voor energie-infrastructuurprojecten. 

Werken aan netbewuste nieuwbouw. Hier vind je een praktische factsheet over netbewuste nieuwbouw. Ook netbeheer Nederland heeft een pagina over netbewuste keuzes. 

Over woningbouw en het elektriciteitsnet heeft Provincie Gelderland ook een actuele pagina. 

Prioriteren
Het temporiseren of heroverwegen van nieuwbouwplannen om de autonome groei van de elektriciteitsvraag te beperken. Houd bij de ruimtelijke planning rekening met het ACM-prioriteringskader. Zo kun je als gemeente vooraf inschatten welke functies en projecten kans maken op een aansluiting, en welke niet. Gemeenten en provincies hebben de mogelijkheid voor 'eerder aanvragen' in het planproces voor transportcapaciteit bij woningbouw en scholen tot maximaal 10 jaar vooruit in het bouwproces in te dienen, zodat deze projecten niet onnodig vertragen

Samenwerking
Afstemming met andere gemeenten en netbeheerders over lokale oplossingen.

Lees meer over netcongestie voor gemeenten. 

Netcongestie voor inwoners

Iedereen kan bijdragen aan een beter werkend stroomnet.

• Besparen op energie is altijd slim. Op jouwhuisslimmer.nl vind je handige tips om eenvoudig energie te besparen.
• Heb je zonnepanelen? Probeer de stroom die je opwekt meteen te gebruiken. Zet bijvoorbeeld de wasmachine aan overdag, vooral als de zon schijnt.
• Heb je een elektrische auto? Laad deze op voor 16.00 uur of na 21.00 uur. Ook als je geen zonnepanelen hebt, is zonnig weer een goed moment om op te laden.
• Denk je aan een warmtepomp? Kies dan bij voorkeur voor een hybride warmtepomp. Die schakelt op koude dagen over op gas via de cv-ketel en gebruikt minder stroom dan een volledig elektrische variant.
• Kijk voor meer inspiratie op: Zet ook de knop om. 

Lees meer over netcongestie voor inwoners. 

Netcongestie voor bedrijven

Door het overbelast elektriciteitsnet (netcongestie) kunnen bedrijven, nieuwbouw- en energieprojecten vaak geen extra elektriciteit afnemen of terugleveren. Dat kan ook gevolgen hebben voor jouw bedrijf. 

Maar wat kun je nu al doen om toch je productie uit te breiden of te verduurzamen ondanks netcongestie? Dat kan onder andere door je energie slim in te richten en zo meer uit het bestaande elektriciteitsnet te halen. Lees alles over wat je nu al kunt doen op de website van Liander.

Voor klanten die binnen bepaalde maatschappelijke kaders vallen is het mogelijk om voorrang te krijgen bij het toewijzen van transportcapaciteit. Dit zijn bijvoorbeeld ziekenhuizen, scholen en waterschappen. Lees hier op de website van Liander over het maatschappelijk prioriteren.

Lees meer over netcongestie voor bedrijven.