Tweemaal per jaar nodigt de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen de gemeenteraadsleden en raadsvolgers van de 17 gemeenten in de regio uit. Om bij te praten, kennis op te doen en vooral elkaar te ontmoeten. Dat daar behoefte aan is, blijkt tijdens de tweede regionale raadsbijeenkomst van deze raadsperiode. “Het is waardevol om inzicht te krijgen in wat er in andere gemeenten speelt.”
Vicevoorzitter van de Groene Metropoolregio Lucien van Riswijk opende de bijeenkomst, waarin hij de geschiedenis van de fraaie locatie uit de doeken deed.
Zo’n 45 raadsleden zijn deze vrijdagmiddag naar de Concertzaal Oosterbeek gekomen, de gloednieuwe raadslocatie van de gemeente Renkum. Voor velen is het een eerste kennismaking met de regio. “Ik wist eigenlijk helemaal niet zoveel over de Groene Metropoolregio”, vertelt een raadslid uit Nijmegen. Met een grijns: “Ik kende de sketch van Pieter Derks, maar ik merk nu al dat de regio echt dichter op de uitvoering zit.”
Het eerste deel van de middag staat in het teken van de ruimtelijke opgaven waarop de regio zich richt. Via Mentimeter geven de raadsleden zelf richting aan het gesprek. Waar denken ze als eerste aan bij de regio? Het antwoord is duidelijk: ‘ruimtelijke ontwikkeling in schaarse ruimte’. Op enige afstand gevolgd door ‘wonen en woningen'.
Directeur Harriët Tiemens haakt aan op de uitkomsten en vertelt over de regionale inzet op deze thema’s. Het gesprek laat zien hoe breed het werkveld van de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen inmiddels is. Op uiteenlopende thema's zoals energietransitie, stikstof, waterveiligheid, circulair bouwen, fietsverbindingen, arbeidsmarkt, betaalbare woningbouw werken gemeenten samen aan de ontwikkeling van de regio.
Vooral de afsluitende vraag blijft hangen bij een raadslid uit Lingewaard. “We moesten in één woord omschrijven wat de regio voor ons is. De meesten vulden ‘samenwerking’ of ‘samen’ in. Mijn woord was ‘ingewikkeld’. Want dat is het” De maatschappelijke thema’s klinken hem bekend in de oren. “Maar als je mij vraagt om ze samen te vatten, kan ik ze echt niet zo opdreunen.”
Na het gezamenlijke programma verspreiden de raadsleden zich over drie workshops. In het theatercafé gaat het over het regionaal benutten van de Omgevingswet. Zodra iedereen zit, gaat de aandacht naar ‘die abracadabra-wet’, zoals workshopleider Stefan Tempelman, regionaal planoloog binnen de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen, het noemt. “Er zijn 26 oude wetten opgegaan in één nieuwe wet. Simpel gezegd gaat het over alles in de fysieke leefomgeving. Gelukkig is de hoofdlijn wel vrij overzichtelijk.”
“In het begin zit je nog niet in al die dossiers,
laat staan dat je weet wat er in de regio speelt.
Heel zinvol om dat nu wel te weten.”
De Omgevingswet zorgt ervoor dat er meer integraal en gebiedsgericht wordt gekeken. Aan de hand van regionale thema’s in de Omgevingsvisies laat de workshopleider zien welke rol gemeenteraden hebben. Hij vertelt dat gemeenteraden als enige de kaders mogen stellen. Ook vertelt hij wat betrokkenheid van gemeenteraden kan betekenen voor realisatie van gezamenlijke ambities. Een treffend voorbeeld is het VeluweWaalpad; een nieuwe fietsverbinding in het regionale netwerk. Raadsleden kunnen het verschil maken door bij te dragen in cofinanciering, wat belangrijk is voor het toekennen van de Rijksbijdrage van zo’n 64 miljoen euro. De workshopleider vertelt: “Straks bent u ook aan zet bij de actualisatie van het Omgevingsplan. Na participatie en uitwerking maken uw gemeenteraden het exacte tracé in een nieuw Omgevingsplan juridisch mogelijk.”
In de Concertzaal luisteren raadsleden ondertussen naar de uitleg over het Regionaal Mobiliteitsprogramma (RMP). Ook hier staat hun eigen rol centraal. Het uitvoeringsprogramma is inmiddels gereed. Workshopleiders Johan Leferink en Klaas-Jan Gräfe laten zien hoe de lopende projecten in de 17 gemeenten in beeld worden gebracht. Voor ieder project is een ‘projectfiche’ gemaakt, met informatie over onder meer de prioriteit, betrokken partners, voortgang en geplande acties. Zo ontstaat meer overzicht en inzicht in de regionale mobiliteitsopgaven. “De komende jaren ontdekken we of deze fiches gemeenten helpen om de processen verder te brengen”, aldus de workshopleiders.
De derde workshop draait om de Woondeal en de Wet versterking regie volkshuisvesting. “Dit najaar is er veel beweging. Nog niet alles is duidelijk, maar nieuw beleid en nieuwe regels bereiken komend jaar de gemeenteraden”, vertelt workshopleider Joep Peters. Hij bespreekt het regionale woonbehoefteonderzoek en de nieuwe wet, die overheden meer mogelijkheden moet geven om te sturen op hoeveel, waar en voor wie er wordt gebouwd. Ook de nieuwe Woondeal 3.0 komt voorbij. Daarin verschuift de horizon naar 2037 en komt meer aandacht voor netcongestie en de huisvesting van arbeidsmigranten. De resultaten van het woonbehoefteonderzoek worden hierin meegenomen.
Na twee workshoprondes staat de borrel klaar. En die komt goed van pas, want er valt genoeg na te praten. Raadsleden zoeken elkaar op en zetten discussies uit de workshops voort. “De mobiliteit in Arnhem is een groot probleem, daarom gaan we die helemaal aanpassen. Maar dat helpt niet als wij het alleen doen. Dan komt het buiten Arnhem vast te staan. Het spel moeten we met elkaar spelen”, concludeert een Arnhems raadslid. Hij vraagt zich af hoe andere gemeenten kunnen bijdragen aan het slagen van de Arnhemse maatregelen. Een ander raadslid kan zich voorstellen dat zijn gemeente daarbij helpt. “Maar wat krijgen wij er dan voor terug?”
Even verderop gaat het gesprek over de betrokkenheid van gemeenteraden bij regionale plannen. “De gemeenteraad ziet de stukken vaak pas als ze al klaar zijn. Dat is te laat. Hoe kunnen wij eerder input leveren?”, vraagt een raadslid zich af. Ze vindt de bijeenkomst waardevol. “Dit mag best vaker, bijvoorbeeld over de grote thema’s.”
Wat nemen de raadsleden mee naar hun eigen gemeente? “Dat er ook een wereld is buiten onze eigen gemeente”, noemt een kersvers raadslid. Een ander zegt hetzelfde. “De afgelopen maanden waren een kleine achtbaan. Er gebeurt zoveel in mijn eigen gemeente. In het begin zit je nog niet in al die dossiers, laat staan dat je weet wat er in de regio speelt. Heel zinvol om dat nu wel te weten.”
