De ontwikkelingen rond netcongestie gaan snel. In februari werd bekend dat er mogelijk een aansluitstop komt in delen van Gelderland. Inmiddels is er meer duidelijkheid over de impact en de stappen die netbeheerders en overheden nemen. Tijdens een informatiebijeenkomst op 6 maart zijn hierover veel vragen gesteld door gemeenten en andere betrokken partijen.
De vragen en antwoorden uit deze bijeenkomst zijn inmiddels aangevuld. Hieronder staan de belangrijkste vragen en antwoorden op een rij.
Waarom dreigt er een aansluitstop voor kleinverbruikers? Door de natuurlijke groei van het elektriciteitsverbruik (bijvoorbeeld door elektrische apparaten en laadpalen) en de toename van kleinverbruikersaansluitingen raakt het net in het FGU-gebied overbelast. Uit de derde rekenronde van TenneT blijkt dat de huidige maatregelen onvoldoende zijn. Zonder aanvullende actie dreigt deze zomer een aansluitstop voor kleinverbruikers.
Wat betekent een mogelijke aansluitstop voor kleinverbruikers in de praktijk? Nieuwe kleinverbruikaanvragen krijgen geen aansluiting en komen op de wachtlijst te staan.
Geldt de aansluitstop ook voor projecten die al vergunning hebben of in aanbouw zijn? Dit is nog niet bekend. Hier wordt tussen TenneT en Liander over gesproken. De verwachting is dat er eind maart meer duiding ontstaat.
Krijgen nieuwe aanvragen een plek op een wachtlijst? Ja, nieuwe aanvragen komen op een wachtlijst te staan
Wat zijn de gevolgen voor lopende en geplande woningbouwprojecten ?Projecten die al zijn aangevraagd worden mogelijk niet aangesloten. Eind maart wordt duidelijk wat de aansluitstop precies inhoudt. De afspraken hierover met de ACM moeten nog worden vastgelegd.
Kunnen gemeenten nog woningbouwplannen ontwikkelen of moeten deze worden aangepast? Gemeenten kunnen woningbouwplannen blijven ontwikkelen, maar moeten rekening houden met de netcongestie. Het temporiseren of heroverwegen van nieuwbouwplannen kan bijdragen aan het beperken van de autonome groei van de elektriciteitsvraag.
Kunnen ontwikkelaars nog netcapaciteit reserveren? Wanneer een woningbouwproject rijp is om aan te vragen via mijnaansluitingen.nl is het verstandig om dit te doen. Na 1 juli wordt er in ieder geval gehandeld volgens het maatschappelijk prioriteringskader. Het daadwerkelijk reserveren van netcapaciteit is momenteel onzeker.
Hoe kan nieuwbouw netbewust of netneutraal worden ontworpen? Door nieuwbouw zo te ontwerpen dat de belasting van het net beperkt blijft, bijvoorbeeld door lokale opwek en opslag te integreren.
Wat is het effect op lopende woningbouwprojecten en nieuwe voorzieningen? Woningbouwprojecten die al zijn aangevraagd worden mogelijk niet aangesloten. Nieuwe scholen en zwembaden moeten netbewust of netneutraal worden ontworpen. Tijdelijke gasaansluitingen kunnen mogelijk een oplossing bieden, maar zijn geen structurele oplossing. Nieuwe aanvragen komen op een wachtlijst en kunnen pas worden toegewezen wanneer voldoende maatregelen en batterijopslag zijn gerealiseerd.
Hoe werkt de wachtlijst voor nieuwe aansluitingen? Nieuwe aanvragen komen op een wachtlijst te staan. Pas wanneer voldoende maatregelen en batterijopslag zijn gerealiseerd, kunnen nieuwe aansluitingen worden toegewezen.
Wie bepaalt de prioritering tussen woningbouw, bedrijven en maatschappelijke functies? Het prioriteringskader van de ACM moet hier uitsluitsel over geven. Op de website van Liander staat hierover meer uitleg.
Krijgt woningbouw prioriteit boven commerciële functies? Nee, alle aanvragen voor een aansluiting worden met hetzelfde prioriteringskader gewogen.
Blijven bestaande aansluitingen gegarandeerd? Ja. Bestaande aansluitingen blijven bestaan. Wat je hebt, dat houd je.
Kan ik nog een warmtepomp, laadpaal of zonnepanelen aansluiten? Zolang er aan de aansluiting niets wijzigt is dit mogelijk. Zodra de stoppenkast moet worden aangepast, ligt dit mogelijk anders. Hierover moet nog helderheid komen in overleg met de ACM.
Loopt mijn stroomvoorziening gevaar? Nee, een bestaande aansluiting loopt geen gevaar.
Wat kunnen inwoners doen om het elektriciteitsnet minder te belasten? Inwoners kunnen flexibeler omgaan met hun stroomverbruik, bijvoorbeeld door auto's niet op te laden tussen 16.00 en 21.00 uur tijdens piekuren.
Kunnen nieuwe scholen, zwembaden of zorginstellingen nog worden aangesloten? Wanneer het een grootverbruikaansluiting betreft, komt deze op de wachtlijst te staan, al dan niet geprioriteerd. Een aanvraag voor kleinverbruik komt op de wachtlijst te staan vanaf 1 juli 2026 of zodra de aansluitstop voor kleinverbruik is afgekondigd. De aankondiging van de aansluitstop gaat gepaard met criteria over wanneer een aanvraag wel of niet op de wachtlijst komt te staan.
Moeten publieke voorzieningen netbewust worden ontworpen? Ja, nieuwe voorzieningen moeten netbewust of netneutraal worden ontworpen.
Welke maatregelen worden voorgesteld om de aansluitstop te voorkomen? Het FGU-gebied wordt opgedeeld in vier focusgebieden zodat per gebied gerichter maatregelen kunnen worden genomen. Er is circa 300 MW aan maatregelen nodig, bestaande uit 40 MW congestiemaatregelen en 260 MW batterijopslag. Tot nu toe is ongeveer 3 MW gerealiseerd. Verder wordt ingezet op flexibiliteit bij bedrijven en huishoudens, netbewuste nieuwbouw en het stimuleren van batterijopslag.
Hoeveel flexibiliteit of opslag is nodig? Er is circa 300 MW aan maatregelen nodig: 40 MW aan congestiemaatregelen en 260 MW aan batterijopslag.
Wat is de rol van batterijopslag? Batterijopslag is een belangrijk onderdeel van de oplossing. Met name op locaties waar het net onder druk staat, wordt batterijopslag gestimuleerd. Van de benodigde 300 MW bestaat het grootste deel, namelijk 260 MW, uit batterijopslag.
Helpt gedragsverandering of flexibiliteit bij huishoudens en bedrijven? Ja, door bedrijven en huishoudens te stimuleren om in piekuren minder stroom te verbruiken, zoals het niet opladen van auto's tussen 16.00 en 21.00 uur, kan de belasting van het net worden verminderd.
Wat kunnen gemeenten concreet doen om netcongestie te beperken? Gemeenten kunnen gedragsverandering stimuleren via campagnes, locaties faciliteren voor batterijen en netbewuste nieuwbouw, woningbouwplannen temporiseren of heroverwegen, en samenwerken met andere gemeenten en netbeheerders. Er is wel behoefte aan een concretere koppeling tussen lokale inspanningen en de beschikbare netcapaciteit.
Moeten gemeenten woningbouw temporiseren of heroverwegen? Dat kan bijdragen aan het beperken van de autonome groei van de elektriciteitsvraag en daarmee aan het verlichten van de netcongestie.
Moeten gemeenten locaties faciliteren voor batterijen of energiehubs? Ja, het faciliteren van locaties voor batterijen, warmtenetten en netbewuste nieuwbouw is een concrete bijdrage die gemeenten kunnen leveren.
Hoe lang duurt de congestieproblematiek? De congestieproblematiek duurt naar verwachting tot rond 2033, wanneer het net in het FGU-gebied kan worden opgeknipt in deelnetten.
Wanneer komt er weer voldoende netcapaciteit? Zodra het net in het FGU-gebied kan worden opgeknipt in deelnetten kunnen de wachtlijsten hopelijk grotendeels worden weggewerkt. Dit staat nu gepland voor 2033. Het kan lokaal voorkomen dat Liander op dat moment nog beperkte netcapaciteit heeft op hoog-, midden- of laagspanningsniveau en nog werkzaamheden moet verzetten.
Voor wanneer moet de 300 MW aan maatregelen gerealiseerd zijn? Op basis van de huidige berekeningen moet dit gerealiseerd zijn voor 2033.
Hoe lang duurt de congestieproblematiek? De congestieproblematiek duurt naar verwachting tot rond 2033, wanneer het net in het FGU-gebied kan worden opgeknipt in deelnetten.
Wanneer komt er weer voldoende netcapaciteit? Zodra het net in het FGU-gebied kan worden opgeknipt in deelnetten kunnen de wachtlijsten hopelijk grotendeels worden weggewerkt. Dit staat nu gepland voor 2033. Het kan lokaal voorkomen dat Liander op dat moment nog beperkte netcapaciteit heeft op hoog-, midden- of laagspanningsniveau en nog werkzaamheden moet verzetten.
Voor wanneer moet de 300 MW aan maatregelen gerealiseerd zijn? Op basis van de huidige berekeningen moet dit gerealiseerd zijn voor 2033.
Wie is verantwoordelijk: TenneT, Liander of de overheid? De netbeheerders (TenneT en Liander) zijn verantwoordelijk voor het uitbreiden, onderhouden en beheren van het elektriciteitsnet. De overheid en de ACM zijn verantwoordelijk voor de wet- en regelgeving.
Wie is het aanspreekpunt voor gemeenten en inwoners? Gemeenten met vragen over de aansluitstop kunnen bij TenneT contact opnemen met Warner van Hattem. Vanuit Liander als regionale netbeheerder is Casper het aanspreekpunt.