Nermina Kundić kijkt terug op vier jaar mobiliteit en bereikbaarheid bij de GMR

Vier jaar lang was Nermina Kundić, wethouder van Arnhem, bestuurlijk opdrachtgever voor de opgave mobiliteit en bereikbaarheid (voorheen Verbonden regio). Een periode waarin volgens haar enorm veel is veranderd. Van een regio die nog zoekende was, naar een samenwerking met duidelijke ambities en concrete resultaten. “We zijn van ver gekomen. Daar mogen we best trots op zijn.”

Toen Nermina Kundić vier jaar geleden in de regio begon, had ze al de nodige ervaring met regionale samenwerking. Eerst als wethouder in Regio Foodvalley, daarna in de regio Amersfoort. Toch was het wennen. “Ik vond het hier nogal los, log en ingewikkeld. Er was weinig focus. Ik had in het begin dan ook best veel commentaar”, vertelt ze openhartig. “Maar zo gek was dat niet. De Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen bestond nog maar kort. Iedereen moest zijn weg vinden.” Vier jaar later is ze een stuk positiever. “We zijn echt enorm gegroeid. Er is veel meer lijn, veel meer samenhang en vooral ook de wil om het samen te doen. Gemeenten begrijpen veel beter wat ze aan de regio hebben en waarom samenwerking noodzakelijk is.”

‘Niet mijn grote liefde’

Als wethouder mobiliteit werd Kundić bestuurlijk opdrachtgever van de opgave mobiliteit en bereikbaarheid (Verbonden regio). Toch is mobiliteit niet het onderwerp waar haar hart het snelst van gaat kloppen. “Mobiliteit is niet mijn grote liefde. Het is redelijk technisch. Het gaat over wegen en afstanden, niet direct over mensen. Maar verduurzaming, dát is wel mijn liefde. En juist op dat gebied hadden we in Arnhem grote ambities.” Die ambities nam ze mee naar de regio. Minder auto's, meer fietsen en beter openbaar vervoer. Ze vertelt: “Mobiliteit is nooit een doel op zich. Het is een voorwaarde. Met goede mobiliteit krijg je woningbouw voor elkaar en stimuleer je de economie. En tegelijkertijd wil je dat mensen zich schoner en duurzamer kunnen verplaatsen.”

Regionaal Mobiliteitsprogramma

Een van de eerste dingen waar Kundić mee aan de slag ging, was het regionale mobiliteitsplan. “In Amersfoort had ik daar al aan gewerkt. Maar hier bleek er nog niet eens een opdracht voor te zijn. Dat vond ik gek”, blikt ze terug. Het werd een van haar belangrijkste wapenfeiten. Ze is blij dat het Regionaal Mobiliteitsprogramma er nu ligt, toch is ze niet helemaal tevreden. “Ik wilde per se laten doorrekenen hoeveel CO₂-besparing het programma zou opleveren. Toen bleek dat we onze doelen niet zouden halen. Dat vond ik niet voldoende. Als ik ergens voor ga, wil ik het ook halen.” Maar ze is ook realistisch. “We kwamen van ver. En ik realiseer me dat ik het als grote stad soms makkelijker heb dan kleinere gemeenten. Niet overal is dezelfde politieke ruimte om vergaande maatregelen te nemen. Dus ik snap de stap die we nu hebben gezet ook wel. Daar mag ik blij mee zijn.”

Mobiliteitsarmoede

Een andere ambitie was het verminderen van de mobiliteitsarmoede. “Het is soms onthutsend wat je ziet”, legt ze haar motivatie uit. In de Arnhemse wijk Kronenburg liet ze onderzoek doen. Daaruit bleek dat in de sociale woningbouw slechts 20 procent van de bewoners een auto heeft. “Die mensen zijn aangewezen op de fiets of het openbaar vervoer. Maar dat laatste is voor veel mensen te duur. Dan zit je letterlijk vast. Hoe kom je bijvoorbeeld op je werk als dat verder weg is?” In Arnhem kunnen inwoners met een Gelrepas onder voorwaarden gratis met de bus reizen. Kundić stimuleerde ook een regionaal onderzoek naar vergelijkbare regelingen. “Iedere gemeente wil wel, maar niet overal is er geld voor. Toch ben ik al blij dat iedereen het belangrijk vindt. Daarna begint de zoektocht naar hoe je het kunt regelen en betalen. Ik hoop dat we daar de komende jaren verder mee komen.”

Samen kom je verder

Terugkijkend concludeert Kundić dat er ‘superveel’ is gedaan. Een mooi voorbeeld vindt ze de gezamenlijke aanvraag voor rijksmiddelen voor het VeluweWaalpad, inclusief de fietsbrug over de Rijn. “Ik dacht dat die brug nog een enorme lobby zou worden”, zegt ze met een lach. “Maar al bij de eerste aanvraag kregen we geld toegekend. Dat was echt boven verwachting. Als Arnhem hadden we dit alleen nooit voor elkaar gekregen. Dan zie je wat regionale samenwerking oplevert.” Ook bij de aanbesteding van het openbaar vervoer bleek de gezamenlijke inzet waardevol. “We hebben als regio een position paper gemaakt met onze wensen. Zo’n beetje alles wat daarin stond, wordt nu door de vervoerder uitgewerkt. Dat is ons alleen gelukt, omdat we samen hebben duidelijk gemaakt wat we willen.”

‘Dankzij Johan konden we vliegen’

Binnen het Bestuurlijk Opgave Team (BOT) had iedere bestuurder een eigen aandachtsgebied. Kundić richtte zich vooral op het spoor. “Een ontzettend ingewikkeld dossier”, vindt ze nog steeds. “We willen meer goederenvervoer per spoor, ook vanuit duurzaamheid. Maar niet dwars door onze steden en dorpen. En tegelijkertijd willen we meer ruimte voor reizigersvervoer. Daar spelen zoveel verschillende belangen.”

Over de samenwerking met haar collega’s in het BOT is ze enthousiast. Net als over de ondersteuning vanuit het Regiobureau, in het bijzonder van opgavemanager Johan Leferink. “Johan is echt een kei. Hij weet strategisch precies hoe het werkt. In het begin moesten we even aan elkaar wennen en een gezamenlijke taal vinden. Maar daarna konden we samen vliegen. Dankzij hem heb ik kunnen doen wat ik nodig vond.”

Van plannen naar uitvoering

Inmiddels heeft Kundić het stokje overgedragen aan Cilia Daemen, wethouder in Nijmegen. “We zijn allebei ambitieus en konden het inhoudelijk altijd goed vinden. Ik houd van samenwerking, niet van concurrentie. Vroeger was er nog weleens animositeit tussen Arnhem en Nijmegen, maar zo heb ik dat nooit ervaren. Bij Cilia is de opgave in goede handen.” Zelf blijft Kundić betrokken bij de opgaven economie (Productieve regio) en circulariteit, klimaat en energie (Circulaire regio). Voor de Verbonden regio breekt volgens haar een nieuwe fase aan. “We hebben een mooi regionaal plaatje gemaakt. Nu moeten de gemeenten de plannen realiseren. De regio is geen uitvoerder, maar we kunnen elkaar wel helpen. Met kennis, capaciteit en het vinden van geld.” Daarbij mogen grotere gemeenten volgens haar best een extra stap zetten. “Want als het in de regio vastloopt, loopt het in Arnhem ook vast. Wegen en fietsroutes stoppen niet bij de gemeentegrens. Met elkaar hebben we een enorme plus aan kennis. Daar moeten we gebruik van maken.”