De Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (GMR) bestaat dit jaar 5 jaar. “We zijn niet langer alleen aan het plannen en dromen. We zijn aan het bouwen, aan het vernieuwen en aan het waarmaken”, zegt regiovoorzitter Hubert Bruls tijdens het jaarlijkse Regiocongres op vrijdag 27 februari. De titel van het congres is dan ook treffend: Werk in uitvoering. Het verslag van een middag vol ontmoeting en verwondering. Van herkenning en bevestiging. Van inspiratie en vooral: doen.
Datum: 03 maart 2026
‘U bent hier goed’
Tussen de boodschap ‘u hebt uw bestemming bereikt’ op de navigatie en de ingang van de Papierfabriek in Nijmegen ontstaat lichte twijfel. Klopt dit wel? Het oude fabrieksterrein oogt niet bepaald als een doorsnee congreslocatie. Een verkeersregelaar glimlacht geruststellend: “U bent hier echt goed.” En goed zit het. Want wie even later de donkere gang binnenstapt, wordt direct meegenomen in een andere wereld. Mysterieus licht. Een pianist. Klanken die door de ruimte galmen. De setting maakt nieuwsgierig.
De regio ervaren
“In november verhuis ik van Amsterdam naar Arnhem, ik wil de regio alvast leren kennen”, zegt een deelnemer terwijl ze haar jas uittrekt. Ze had het congres voorbij zien komen op social media en besloot zich aan te melden. De kennismaking begint meteen. Want nog voordat de deelnemers de congresruimte bereiken, laten de vijf regio-opgaven zich zien: Circulaire regio, Groene groeiregio, Ontspannen regio, Productieve regio en Verbonden regio. Zelfs twee Romeinen heten de gasten welkom, een knipoog naar de rijke geschiedenis van de regio. De regio laat zich zien, voelen en beleven.
Immense papiermachines
“Vandaag krijgt u iets wat u niet wilt missen”, klinkt het precies op tijd door de enorme congresruimte. De stem nodigt de aanwezigen uit voor de aangekondigde ‘verrassingsact’. Langzaam verstomt het geroezemoes van deelnemers die elkaar nu eens niet in een vergadersetting ontmoeten. Of die pas net met elkaar hebben kennisgemaakt. De blikken schieten verkennend rond. Ooit stonden in deze hallen immense papiermachines die tot wel 35.000 ton papier per jaar produceerden. Speciaal voor het Regiocongres is de ruimte omgetoverd tot congreszaal. “Gisteren zijn hier nog wanden in gezet en enorme gordijnen opgehangen”, zegt iemand van de organisatie op weg naar het gedeelte van de verrassingsact.
Spectaculair samenspel
De verrassing komt van het Juliana Bicylceteam uit Millingen aan de Rijn. Wat begint met enkele stunts op één fiets, mondt uit in een spectaculair samenspel van hoogstaande acts op de meest uiteenlopende soorten fietsen. Van gewone tweewielers tot mini- en uit de kluiten gewassen eenwielers. En van een enkele fiets tot een heel rijtje fietsen waarbij de sturen aan elkaar verbonden zijn. Net als je denkt ‘hier kan niemand meer bij’, klimt toch nog een acrobaat hogerop. Het publiek houdt de adem in. “Goed gevonden”, fluistert iemand. “Dit vraagt om samenwerking, lef en balans. En ja, het is ook best spannend.” De persoon naast haar concludeert: “Precies zoals in de Groene Metropoolregio.”
De lat ligt hoog
Na deze verrassingsact ligt de lat meteen hoog. In de plenaire zaal staat regiovoorzitter Hubert Bruls klaar voor zijn inmiddels traditionele State of the Region. Achter hem lichten grote letters op: GMR5. “De Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen bestaat 5 jaar, al weten de veteranen onder ons dat we in de regio al ruim 30 jaar met elkaar samenwerken.” In die vijf jaar is veel in gang gezet en gerealiseerd, stelt de regiovoorzitter. “Het een succesvolle samenwerking en dat is ook nodig, gezien alle opgaven in de regio.” Voordat Bruls de inhoud induikt, dankt hij alle partners: gemeenten, raadsleden, provincie, waterschappen, ministeries, regionale ontwikkelaars, bouwers, natuur- en belangenorganisaties en The Economic Board, waarmee nauw wordt samengewerkt onder de vlag van Lifeport Arnhem-Nijmegen. “Zonder onze partners gaat het niet.”
Dé sleutel tot succes
Nog altijd voelt Bruls onverminderd de liefde voor de regio, waarmee hij refereert aan het congresthema van vorig jaar. Maar hij is ook praktisch: “Echte liefde is meer dan een gevoel, het is een werkwoord. Daarom vandaag een wat aardser thema, we zitten nu tenslotte in de fase ‘werk in uitvoering’.” In zijn State of the Region komen verschillende successen voorbij, zoals de 317 miljoen euro die de gemeenten in de regio afgelopen jaar toegekend hebben gekregen voor versnelling van de woningbouw en het beter bereikbaar maken van de regio. Bruls staat stil bij het Veluwe-Waal pad, de doorfietsroute die vanaf Arnhem via Elst naar Nijmegen gaat en waarmee een langgekoesterde wens in de regio in vervulling gaat. “Dat alle aanvragen aan elkaar gekoppeld waren en samenhingen met de visie ‘Meer landschap, meer stad’, bleek dé sleutel tot succes”, zegt hij.
Schaalsprong
De aanwezigen mogen volgens Bruls trots zijn: “Bent u vandaag wat down hiernaartoe gekomen, dan zeg ik: borst omhoog, het mág.” Dat de komende jaren een heuse uitdaging zijn, is volgens de regiovoorzitter duidelijk. Maar hij heeft vertrouwen: “We hebben allang bewezen dat deze regio levert en afspraken nakomt.” Hij noemt de in 2022 met het Rijk afgesloten Woondeal. “Wij zijn de enige regio in Nederland die de woningbouwopgaven elk jaar haalt. En wij hebben het echt niet makkelijker dan andere regio’s, want ook hier hebben we de stikstofproblemen, netcongestie en vergeet onze wateropgaven niet.” Bruls vertelt zijn toehoorders hoe de regio aan de slag is met elk van deze, ook wel ‘verwaarloosde problemen’ genoemde opgaven. Vorig jaar introduceerde hij al de term ‘schaalsprong’, die hem toen direct kritische geluiden opleverde. “Hoe concreet het wordt?”, pareert hij nu. “Het gaat niet om de groei zelf, maar om de regio leefbaar, aantrekkelijk en vitaal te houden. Een regio die klaar is voor de toekomst.”
Van visie naar investeringskracht
Dat het concreet wordt, bewijst volgens de regiovoorzitter de Regionale Investeringsagenda. Geen losse projecten, maar een samenhangend pakket van publieke én private investeringen. Ontwikkeld samen met de provincie Gelderland en The Economic Board. De beoogde investeringen – van zo’n 50 miljard euro – komen niet alleen van de overheid. Bruls vertelt dat zo’n 50 bedrijven en instellingen zich al hebben aangesloten bij een uniek privaat fonds: het Lifeport Partnerfonds. Vanuit dit fonds is het doel om in de komende 10 jaar structureel te investeren in technologie, talentontwikkeling, duurzame infrastructuur en internationale profilering. Bruls nodigt de aanwezigen uit om bij te dragen. “Sterke netwerken en triple helix samenwerkingen zijn voorwaarden voor succes.”
De keuze is reuze
Na een lang applaus is het tijd om – passend bij het thema – aan de slag te gaan. Twee workshoprondes staan op het programma. De keuze is ook ditmaal reuze: maar liefst 16 verschillende sessies, zowel binnen als buiten de Papierfabriek. Van inhoudelijke thema’s als ‘the last mile challenge’ en ‘meer groen en verbinding in versteende wijken’. Tot een bezoek aan het Semicon museum, waar oud-medewerkers van Philips een inkijkje geven in de ontwikkeling van de Semicon-industrie in de regio. Een workshop van geheel andere orde is die over ‘transitietaal’. Onder leiding van Jens van der Weele gaan deelnemers letterlijk aan de slag om over de energietransitie een begrijpelijk en aantrekkelijk verhaal te maken. “We hebben een nieuw verhaal nodig”, start Van der Weele zijn workshop. “Onze huidige boodschap werkt niet. Te veel jargon. En daardoor te veel weerstand.”
Niet luisteren, maar doen
De deelnemers ontdekken de ingrediënten van een echt goed verhaal (of beter: narratief): een hoofdpersoon, die een bestemming heeft, onderweg op allerlei problemen stuit, een gids tegenkomt die richting een oplossing leidt. “Elke film is uit deze onderdelen opgebouwd. Let maar eens op!”, raadt Van der Weele zijn toehoorders aan. Hij ‘flipt de classroom’, zoals hijzelf zegt. Niet luisteren, maar doen en pas dan luisteren. In groepjes gaan de deelnemers aan het werk met de 5 onderdelen van het nieuwe energietransitie-verhaal. Als de eerste workshopronde voorbij is en de warme worstenbroodjes worden binnengebracht, gaan de groepjes vol energie door. Het geluk: pas aan het einde van de tweede workshopronde hoeven de verhalen – liefst samengevoegd tot één parapluboodschap – af te zijn.
Zachte grenzen
Een raadslid van de gemeente Heumen komt net terug van de rondvaart door de grootste binnenhaven van Nederland. “Nooit geweten dat er zoveel binnenhavens in de regio zijn en dat er zoveel kansen liggen voor deze gebieden”, zegt hij. Voor filmmaker Rik Linden zit de workshop ‘werk in uitvoering in het landschap’ erop. Hij maakte met diverse ‘streekholders’ de film Grensgebied (klik voor teaser), over de grenzen in ons landschap en wat die zeggen over onze manier van denken. “Met zachte grenzen bereik je meer, dat zie je ook in het landschap”, legt hij uit. De film is bedoeld om het gesprek te voeren over de toekomst van het landschap. En om te leren door de bril van iemand anders naar het landschap te kijken. “Een agrariër kijk heel anders dan een architect. Eigenlijk willen we allemaal hetzelfde, maar het is makkelijker om op zoek te gaan naar de verschillen. Toch komen we verder als we de focus meer leggen op de overeenkomsten en het gemeenschappelijke belang”, vertelt hij bevlogen, voordat hij in de tweede ronde zelf bij een workshop aanschuift.
Snelkookpan bovenin de Papierfabriek
Boven in de Papierfabriek leggen de workshopleiders de laatste hand aan de ruimte waar in de volgende 45 minuten een snelkookpan plaatsvindt. Het doel: onder tijdsdruk een gebiedsontwikkeling doen. De deelnemers nemen plaats in groepjes. Iedereen krijgt een rol en opdracht toegewezen: gemeente, woningcorporatie, projectontwikkelaar, investeerder, bouwer. Bij de tafels staat een flipover met een getekend plangebied. Na een korte leespauze en extra inspiratie door korte pitches van vier aanwezige projectontwikkelaars starten de groepjes het spel. Er wordt overlegd, getekend en gerekend. In de opdrachten komen heel wat gebiedsuitdagingen voorbij, zoals CO2-uitstoot, gronden, kostprijzen, schaarste in energieaansluitingen en bijvoorbeeld het risico op overstromingen. Evenals financiële uitdagingen, zoals de druk om de eerste woningen al in 2030 op te leveren omdat die het meeste mogen kosten.
Er zijn subsidies beschikbaar om extra ambities te realiseren en er zijn verplichtingen, zoals ook sociale woningbouw realiseren. Het spel is door de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen zelf ontwikkeld. “De opdrachten lijken veel op hoe het in het echt ook gaat. De spelers ervaren vanmiddag hoe complex het speelveld en de opgave is”, zegt een van de workshopleiders die tevreden toekijkt. “Het spel hoeft niet helemaal uitgespeeld te worden en napraten kan wel tijdens de borrel. Het belangrijkste is dat er overleg is, dat er wordt getekend, afspraken gemaakt en er dus plannen ontstaan.”
‘Van dichtbij is het heel anders’
Tijdens de borrel reflecteren twee deelnemers op de opbrengsten van hun groepjes bij de gebiedsontwikkeling-workshop. Ze werken bij een subsidieadviesbureau. “Wat een hoop variabelen en belangen. Je moest wel samenwerken om het overzicht te krijgen”, zegt een van hen. Zijn collega vond het leuk om al die verschillende belangen te zien. Zelf had hij in het spel de rol van gemeente. “En als gemeente wilde ik heel veel”, lacht hij. “Het is leuk om te ervaren hoe complex zo’n gebiedsontwikkeling is. Je leest erover in de krant. Maar maak je het van dichtbij mee, dan is het toch heel anders.”
Fijne middag
Tijdens de borrel wordt nog lang nagepraat. “Het was een fijne middag, met veel bekende mensen die je dan toch weer eens spreekt”, klinkt het. “Complimenten voor de organisatie”, zegt een ander. En over de locatie raakt menigeen niet uitgepraat. De organisatoren van deze editie zijn dan ook tot het uiterste gegaan. Een van hen vertelt: “Als het aan ons had gelegen, had hierbinnen zelfs de nieuwe trolley 2.0 gestaan, maar de chauffeur vreesde toch de draai niet te kunnen krijgen.” Het maakt een groepje aan een van de statafels niets uit. “Zo’n dag als vandaag is toch fantastisch? Hubert Bruls noemde het goed: liefde is een werkwoord. Wij zijn weer helemaal verliefd én gaan door met het werk.”
Ben je benieuwd naar alle foto's? Bekijk ze hier.
